Gerekli Şeyler…

‘öğrenilmiş çaresizlik’ İle Etiketlenmiş Yazılar

Selamun aleyküm arkadaşlar,
Son hızla kitap tahliline devam ediyorum bir önceki “Böyle Gelmiş, Böyle Gider! “ başlıklı yazıdaki örneğe, yazarın toplumumuzda ki çaresizliklere genelleme yaparak, yapmış olduğu yorumu olarak düşündüğüm alıntıyla yazıma başlamak istiyorum.

Kanaatimce Doğu kültüründeki çaresizlik anlayışını en iyi ´öğretilmiş çaresizlik´kavramı anlatır. Prof. Dr. Martin Seligman Türk olsaydı, bulduğu kavrama ´öğretilmiş çaresizlik´ derdi!
Öğrenilmiş çaresizlik teorisinde bireyler deneme yanılma sonunda çaresizliği öğrenir. Öğretilmiş çaresizlik ise, kişi herhangi bir ‘deneme yanılma’ yaşamasa da, toplum tarafından bireye çaresizlik kültürü ‘yüklenir’. Mesela arabesk müzik güçlü bir öğreniliş çaresizlik aşılamasıdır.
Öğretilmiş çaresizlik kültüründe, bireyler neleri yapmamaları gerektiği o kadar güçlü bir şekilde öğretilir ki, o kişi o alanda bir denemede bulunmayı aklından bile geçirmez. Kişi deneyip yanılmadan ´doğuştan´ kaybetmeyi kabul eder! Batılılar deneyip, yanılıp çaresizliği öğrenir, bizim toplumumuz çaresizliği doğar doğmaz bize öğretir ki, deneyip yanılmayalım! Bu kadar ‘iyi kalpli’ olduğumuz halde bu kadar çaresizlik içerisinde yaşamamızın temel sebebi budur! Devamını Oku »

Selamun aleyküm arkadaşlar…

“Her şey seninle başlar”  kitap tahlilimizin üçüncü bölümü “Çaresizlik Nasıl Öğrenilir?” başlığı altında işleyeceğiz inşallah..

Yazımıza kitaptan bir alıntı ile başlamak istiyorum;

Ünlü profesör Martin Seligman ve arkadaşları 1960’lı yılların ortalarında, herhangi bir deneye tabi tutulmamış 24 tane köpek aldı ve onları üç gruba ayırdı.
Birinci gruptaki köpeklere `kaçış grubu´(escape group) adını verdi ve bir kabinin içine yerleştirip ayaklarına zararsız ama yüksek voltajlı elektrik şoku uyguladı.
Bu gruptaki köpekler kabindeki bir düğmeye dokunarak elektrik şokunu kesme imkanına sahiptiler. Eğer 30 saniye içerinde basılmazsa elektrik şoku kendiliğinden kesiliyordu. Bu köpekler düğmeye hızla öğrendiler ve gittikçe daha kısa süre de düğmeye basmayı başardılar.
Bu gruptaki köpeklere şokun geleceğini önceden herhangi bir ayırt edici bie uyarı verilmeksizin 64 şok verilmiş ve köpekler birkaç tekrardan sonra şoku durdurmayı öğrenmişlerdir.

İkinci gruba ´çaresizler grubu´(yoked group)[1] adı verildi ve bunlar ´kaçış grubu´ile aynı şartlarda elektrik şokuna maruz bırakılıyorlardı. Ancak bu köpekler düğmeye bastıklarında elektrik şoku kesilmiyordu. Bu köpeklere uygulanan şok süresi kaçış grubundaki bir köpeğe uygulanan kadardır. Kaçış ve çaresizler grubu aynı sürelerde şoka maruz kaldıkları halde çaresizler grubu düğmeye bassa bile şok kesilmediği için bu gruptaki köpekler 30 kadar denemeden sonra düğmeye basmaktan vazgeçtiler.

Üçüncü gruptaki köpekler ise ´kontrol grubu´ydu ve herhangi bir şoka maruz kalmıyorlardı. Diğer köpeklerdeki değişim, bu ´hiçbir deneye maruz kalmamış´köpeklere bakılarak anlaşılacaktı.
Araştırmacılar 24 saat sonra tüm köpekleri kısa bir çitle iki bölmeye ayrılmış kapalı bir alana götürdüler. Deneyin ikinci aşamasına geçildi. Bu aşamadan köpeklere 10 kez şok veriliyor ve köpeklerin bu 10 denemenin birinde çitin üstünden karşı tarafa atlayarak şoktan kurtulacakları umuluyordu.

Bu etapta köpeklere elektrik şokundan bir dakika önce ´ayırt edici uyarıcı´ olarak ışık veriliyordu. Elektrik şoku olan bölümden güvenli bölüme geçebilen köpekler şoktan kurtulabiliyordu.

Kaçış grubu ve kontrol grubu kurtulmada hemen hemen aynı başarıyı gösterirken ´çaresizler grubu´diğer gruplardan önemli ölçüde farlılılk gösterdi. Bu gruptaki 8 köpeğin 6’sı 10 denemeden sonra bile çitin çitin üzerinden atlayıp şoktan kurtulamadı.
Bir hafta sonra ise bu 8 köpeğin 5’i hâlâ 10 denemenin herhangi birinde karşıya atlamayı beceremiyordu. Bu gruptaki köpeklerin %75’i neredeyse karşıya hiç atlamıyor, %62’si ise yedi gün geçmesine rağmen halen başarısızlıklarını sürdürüyorlardı.
Deneyin sonuçları ikinci gruptaki köpeklerin ´çaresiz olmayı öğrendiklerine işaret ediyordu.[2]

Devamını Oku »

Her şey seninle başlar kitap tahliline kısa olan uzun bir aradan sonra devam edelim inşallah..

Konuyla ilgili bir önceki yazıma ulaşmak için buraya tıklayınız.

Öğrenilmiş Çaresizlik

öğrenilmiş çaresizlik hakında hayvanlar üzerinde bir çok deney yapılmış öncelikle kitaptaki bu örneklere yer vermek istiyorum. Devamını Oku »